20 نکته و توصیه برای برگزاری برنامه هیئات و مراسم عزاداری در قاضی جهان

  

 

 

 

 

20 نکته و  توصیه برایبرگزاری برنامه هیئات و مراسم عزاداری در قاضی جهان 

باز ایام محرم و صفر وبرگزاری مراسم سوگواری و عزاداری برای سیدالشهدا (ع) فرا می رسد و این ایام در همهمردم قاضی جهان حال و هوایی متفاوت و معنوی ایجاد می کند.

به لحاظ حضور همگانی و عمومیمردم قاضی جهان در مراسم عزاداری و گستردگی و عظمت این حرکت مردمی و حضور خودجوشهمه اقشار، باید نکات خاصی مورد توجّه قرار گیرند، تا علاوه بر حفظ خلوص و معنویتمراسم، بر شکوه و ابهت آن نیز افزوده شود. چرا که گاهی در مراسم عزاداری هیأتها ودسته های سوگوار، مسائلی مورد غفلت قرار می گیرند و نتیجتاً سوء تعبیرهایی به وجودمی آید.

در آستانه ماه محرم و شور وشوق عمومی در این ایام، نکات و توصیه هایی به عنوان یادآوری تقدیم همه عزیزانوعاشقان سیدالشهدا (ع) در قاضی جهان می شود؛ باشد که با عنایت و عمل به این نکات وتوصیه ها، همگان از حضور و شرکت در مراسم عزاداری اجر و ثواب بیشتری ببرند.

• 1-      بههنگام حضور و مشارکت در مراسم عزاداری، در هر لحظه و هر فعالیتی به یاد داشته باشیمکه چرا و برای چه به آستان امام حسین(ع) آمده ایم و چه عواملی باعث حضورمان در اینجمع شده است؟ سخنرانان و نوحه سرایان نیز سعی نمایندضمن توجّه دادن مردم به نیّت، اهمیّت خلوص و پاکی نیّت را تذکر دهند. از مقایسه دسته و هیئت خود با دیگران چه در حالتفردی و چه در حالت گروهی اجتناب کنیم. یادتان باشد، آنچه مهم است نیّت کار است نهزرق و برق آن! مثلا دیده می شود که گاه گروهها و دسته های عزادار به خاطر چشم وهمچشمی با یکدیگر، وسایل و تجهیزاتی را همراه می آورند که عملاً ضرورت چندانیندارند. گاهی هم افراد و گروهها با مقایسه فعالیّت خود با گروههای دیگر به آنهاایراد گرفته، تا تلاش و کار خود را برتر و بهتر نشان دهند. به طور حتم چنین اعمالیبه نیّت افراد خدشه وارد می سازد. هر مشکلی که از طرف فرد یا افرادی پیش می آید و موجبات ناراحتی ودلگیری ما را فراهم می کند، نباید ما را نسبت به مراسم، بدبین نماید. فوراً بهنیّت خود مراجعه کنیم وکدورتها و بدبینی ها را از دل خود بزداییم. این ایام، فرصت مناسبی برای فراگیری کار گروهی ومشارکتی است بطور گروهی بیندیشیم و به نوبه خود کوشش نماییم نیّت و انگیزه حضوردیگران را در مراسم تقویت کنیم.اگر به عنوان شرکت کننده و یا گرداننده و بانی در مراسم، حضور داریم و روند مراسمخیلی بر وفق مراد ما نیست، زیاد سخت نگیریم. ممکن است اصرار ما برای به نظمدرآوردن امور و یا رعایت کردن بعضی مسائل، باعث ناراحتی دیگران شود در این وضعیتباز به نیّت خود مراجعه کنیم.

• 2-    بهموقعیت و وضعیّت اطرافیان، توجّه داشته باشیم در شلوغی جمعیت می خواهیم از بینمردم رد شویم، مشغول سینه زنی یا زنجیر زنی هستیم، می خواهیم در بین دسته عزادار،جایی برای خود باز کنیم و... در همه حال، وضعیت دیگران را رعایت کنیم اگر چه خوشرفتاری در همه جا توصیه می شود، امّا در مراسم عزاداری سالار شهیدان و خصوص روزهایتاسوعا و عاشورا ضرورت بیشتری دارد. به همه احترام بگذاریم ودر صورت نیاز به افرادکمک کنیم.

• 3-     در برنامهاحسان ، پذیرایی ها، ضمن پیش بینی و تدارک همه امکانات لازم، سعی کنیم به همهیکسان توجّه داشته باشیم تا سوء تفاهمی پیش نیاید متاسفانه گاه در مساجد دیده شدهاست که افرادی خاص پذیرایی را از سمت و سوی دوستان و خویشاوندان خود شروع می کنندکه به نظرم نمی تواند با اهداف و انگیزه های خدایی و مکتب حسینی سازگاری داشتهباشد.

• 4-     حتّیالمقدور برنامه های هیئات و عزاداری را رأس زمان مقرر شروع کنیم  به سخنرانان و نوحه سرایانتأکید نماییم حتما سر وقت در جلسه حضور یابند و  برایافراد گرداننده، وظایف مشخص و تعریف شده معین کنیم. نگوییم! جلسه امام حسین (ع)است و هر طور شده می گردد. رعایت نظم بر شکوه و جلوه مراسم می افزاید.

• 5-     درروزهای تاسوعا و عاشورا، وظایف افراد گرداننده و میاندار، ترتیب و مسیر حرکت،آرایش صف ها، روش و سبک سینه زنی یا زنجیر زنی و سایر فعالیتها، باید از قبل برایهمه روشن شود.

• 6-     عوامل نظم مراسم و انتظامات همچون سالهای گذشتهبا علایم ونشانهای مخصوصی مشخص باشند و  درصورت امکان، از علامت یا نشان بخصوصی برای افراد دسته، مانند شال، لباس هماهنگ،پیشانی بند و... استفاده شود.

• 7-      سعیکنیم تا حد امکان با همه، رفتار یکسانی داشته باشیم. گاه در یک هیأت، شاید به صورتناخودآگاه و غیر عمدی به یک فرد مسؤول، یک ثروتمند و یا هر فرد شاخص دیگری، توجّهبیشتری می شود. فراموش نکنیم همه برای امام حسین (ع) آمده اند و تبعیض بین مردم،باعث کدورت و رنجش اکثریت خواهد شد.

• 8-      دخالتبیش از حد در برگزاری مراسم، مانند دستور دادن مداوم و جابه جا کردن افراد درصفوف، موجب ناراحتی و آزردگی افراد شرکت کننده می شود ، رفتار توأم با متانت واحترام میانداران و افراد گرداننده، تأثیر بسزایی در آرامش و نظم عزاداری و همچنینبهره مندی معنوی بیشتر از مراسم دارد.

• 9-     سعیکنیم از ابتکارات و کارهای جدیدی که متناسب با شؤون مراسم باشد، استفاده کنیم. درمراسم شام غریبان در شب عاشورا در بعضی از هیأتها وقتی چراغها خاموش است، تعدادیکودک شمع به دست وارد جمع شده، مظلومیت بازماندگان روز عاشورا را برای حاضرانتداعی می کنند. نحوه سیاهپوش کردن فضا و استفاده بجا از پیامهای عاشورایی، درتعدادی از هیأتها به شکلهای متفاوت و جالبی صورت می گیرد.

• 10- انتخابسخنرانان در مراسم عزاداری به ویژه در روز عاشورا و تاسوعا در مسجد جامع قاضی جهانبسیار مهم است؛ چرا که اولاً این ایام، زمانی است که مردم آمادگی و پذیرش بیشتریبرای راهنمایی دارند و ثانیاً فرصت بسیار مناسبی برای بیان فلسفه قیام عاشورا وهمچنین آشنا ساختن همه مردم بخصوص نوجوانان و جوانان با واقعیات اسلام و تشیّعاست. بنابراین گردانندگان اصلی چنین مراسمی باید بدانند که اگر در انتخاب سخنراندقّت نکنند، فرصتهای ارشادی را از دست خواهند داد.

• 11- نوحهسرایان لازم نیست در هر مراسم همگی به نوحه خوانی بپردازند لازم است در این بارهتقسیم کار شود تا موجبات خستگی  و رنجشمستمعین فراهم نشود همچنین مداحان شایسته است به مردم فرصت دهند که اشعار راخودشان تکرار کنند. در حین تکرار مردم، وقتی نوحه سرا با استفاده از صدای قویدستگاهها، با صدای طبیعی مردم همراه می شود، به دلیل غلبه صدای دستگاه ها بر صدایعادی مردم، عملاً انگیزه آنان برای همراهی کاهش می یابد.

• 12-   درروزهای تاسوعا و عاشورا و سایر روزهایی که افراد هیأتها برای عزاداری گرد هم میآیند، حتما نماز جماعت برگزار شود.

• 13-   اعمالیمانند قمه زنی و یا سایر کارهای غیرمتعارف، با عنایت به فتاوای مراجع عظام تقلید،تناسبی با شؤون این ایام ندارد.

• 14-  امکاناستفاده های آموزشی از این ایام نیز باید مدّ نظر باشد. استفاده از جملات وسخنانامام حسین (ع) و سایر معصومان در خصوص نماز، آداب و اخلاق اسلامی، تربیت و فرزندپروری، نظم، تقوا و... می تواند بسیار بجا و مؤثر باشد متاسفانه در مساجد و تکایانوشته ها و پیامهای نصب شده بر در و دیوار، تکراری و محدود به مناسبت ایام می باشد.

• 15-   کسانیکه احسان و نذری برای این ایام دارند، حتما و بطور مکرر، نیّت را برای خودشانیادآوری کنند و قبل از شروع نذر، نیّت خود را بررسی نمایند. سعی کنیم تا حد امکان، نذورات به افرادمستحق برسد همسایگان نیازمند و مستحق در اولویّت قرار دارند و  در تقسیم نذورات، تبعیض قائلنشویم گاه در خانواده ها برای افراد فامیل به تناسب دوری و نزدیکی و میزان صمیمیت،نذری کنار می گذارند و یا در مراسم و در پذیرایی و توزیع نذورات، از بانیانوگردانندگان، هر کس مراعات اطرافیان خود را می کند؛ که بطور حتم، نیّتِ کار راخدشه دار می سازد.

• 16-   درتهیه و توزیع نذورات و احسان، مسائل بهداشتی بطور کامل رعایت شود. گاه با اینتوجیه که همه از ثواب کار خیر بهره مند شوند، افراد زیادی در تهیه نذری دخالتنموده، نکات بهداشتی نادیده گرفته می شود حتّی الامکان افرادی را که می توانند درتهیه نذری مشارکت داشته باشند، از قبل مشخص کنیم.

• 17-   اگرچه طی سالهای اخیر، استفاده از ظروف یک بار مصرف، رواج زیادی پیدا کرده، ولی باتوّجه به مشکلات زیست محیطی این ظروف و دوره بسیار طولانی بازیافت آنها، بهتر استتا جایی که امکان دارد از این ظروف، استفاده نشود. به کار بردن ظروف سبکی که بارهاقابلیت استفاده دارند (مانند ملامین) توصیه می شود لازم است به تعداد کافی، سطلتمیز زباله که داخل آن کیسه زباله قرار داده شده، در مساجد و تکایا موجود باشد.

• 18- استفادهاز اکو و سیستم های قوی صوتی در مراسم مختلف، از جمله مراسم عزاداری، رواج نامناسبو نابجایی پیدا کرده است. هیأتهای عزاداری تصور می کنند با استفاده از این امکاناتابهّت و شکوه فعالیّت خود را بیشتر می نمایند! در صورتی که صدای طبیعی انسانی،زیباتر و دلنشین تر است. افراط در استفاده از دستگاههای صوتی - به خصوص زمانی کهخوب تنظیم هم نشده باشند - موجب خستگی، کسالت و بی حوصلگی شرکت کنندگان در مراسممی شود. این موضوع در فضاهای بسته از شدّت بیشتری برخوردار است.

• 19-    یک مشکلاساسی در سیستم های صوتی، عدم تسلّط استفاده کنندگان به کاربری دستگاه ها است ایندستگاه ها صدا را تقویت می کنند، تا حدّی که همه به راحتی بشنوند؛ نه این که شدّتصدا به حدی افزایش پیدا کند که آزار دهنده باشد! اگر چه هیچ کس بخاطر احترام بهنوع مراسم، به خود اجازه اعتراض نمی دهد.

• 20-   درستاست که در ایام محرم و صفر، همه قلبشان به یاد امام حسین (ع) می تپد، ولی گاه درهمسایگی و مجاورت مساجد وتکایا افراد پیر و یا مریضی زندگی می کنند که نیاز بهآرامش و استراحت دارند. حتّی اگر می دانیم که در اطراف محل عزاداری ما چنین موردیوجود ندارد، باز فرض را بر این بگیریم که شاید کسی باشد و ما ندانیم. بنابراین درهمه حال در استفاده از ابزارهای صوتی، مراعات حال دیگران را داشته باشیم. مطمئنباشیم که اگر طبل و سنج را محکم بکوبیم، نشانه احترام بیشتر به امام حسین (ع)نیست! همیشه صدای موزون، دلنشین تر از سر و صدای شدید است...

بااحترام / وحید کاظم زادهقاضی جهانی

قاضی جهان...