امکان کشت درخت عناب در قاضی جهان

نهال درخت عنابرا نخستین بار موسسه کشاورزی گوی گنبد توسط مرحوم مهندس محمدعلی فرساد گوگانی رئیساسبق سازمان کشاورزی استان آذربایجان شرقی در دهه هفتاد از خراسان به آذرشهر آوردو در سال 1375برای اولین بار دو نهال اهدایی آن مرحوم از این درخت در محل کتابخانهعمومی امام علی(ع) قاضی جهان غرس شده پس از اینکه امکان کشت درخت عناب در قاضیجهان آشکار گشت  زمینه کشت آن در کل قاضیجهان فراهم شد و اینک پس از گذشت دو دهه از اینکار،هزاران نهال درخت عناب در باغاتبه ویژه در حیاط بیشتر خانه های قاضی جهان غرس و به مرحله باردهی رسیده است.

درخت عناب بومی مناطق گرمسیراست. عناب از گیاهان بومی فلات ایران است و به طور عمده در استانهای خراسان،گلستان، مازندران، فارس، اصفهان، یزد، همدان، قزوین و قم وجود دارد که در ارتفاعات2000 متری می روید.

اگر چه این گیاه در مناطقخشک بهتر با شرایط کنار می آید با این حال هر نوع وضعیت آب وهوایی را تحمل مینماید. عناب در هر نوع خاکی پرورش می یابد ونسبت به قلیایی بودن ونمکدار بودن زمینمقاوم است. نیاز به خنکی کمتری دارد اگر چه سرمای شدید را تحمل می کند .دورهخفتگی به آن اجازه میدهد که یخبندان های دیرهنگام بهاری و دوره زیاد خفتگی را تحملکند و فایده زیادی برای زنبورداران دارد .

 عناب درختی است کوتاه، بلندیآن 2  تا 8 مترکه گاهی تا 12متر هم می رسدو بسیار مقاوم به خشکی می باشد برگهای آن زیبا، کوچک، بی کرک، شفاف متناوب و واقعدر دو طرف شاخه ها، دندانه دار، شامل سه رگبرگ طوری است در دو طرف هر دمبرگ در رویهر ساقه ، زایده هایی به شکل خارهای محکم و تیزی میروید، سپس چوبی شده و به طوردائمی در روی شاخه ها باقی می ماند .

میوه درخت عناب به صورتشفت  به رنگ مایل به قرمز، شفاف (پس ازرسیدن) به بزرگی یک زیتون و خوراکی است بوی آن ضعیف و طعمش لعابی و کمی شیرین ومطبوع است به میوه خشک عناب، خرمای چینی نیز می گویند.

 معمولی ترین و سریع ترین راهتکثیر آن استفاده از پاجوش است که رشد سریع تری نیز خواهد داشت . عناب را با پاجوشدر اوایل یا در اواخر پاییز بر حسب اقلیم های مختلف می توان کاشت . علاوه بر پاجوشها که از کنار درخت می روید درخت عناب در جستجوی آب شبکه وار ریشه های زیادی میدواند و از ریشه های سطحی جوانه هایی می روید و از زمین بیرون می آیند در سال اولبه شکل ترکه ای راست و صاف خودنمایی می کند سال دوم در پایان فصل پاییز که درختنمو نسبی کرده است با بریدن ریشه درخت مادر نهال را با ریشه از زمین بیرون میآورند و در جای دیگر در گودال هایی که قبلا آماده شده است می نشانند خاک محل کشتاگر هوموس دار باشد درخت رشد بیشتری خواهد کرد در هر سال ، یک درخت بزرگ ( درختمادر) دهها پاجوش قابل جابجایی دارد .از درخت عناب همچنین می توان در نیمه دوماسفند ماه قلمه گرفت قلمه ها باید از شاخه های جوان یک ساله باشد. از راهخوابانیدن در فصل پاییز و اواخر زمستان نیز می توان عناب را توسعه داد.اگر به دلیلبررسیهای ژنتیکی برای تعیین انواع جدید و نه به قصد تولید زراعی نظر به کاشت هستهمیوه آن باشد بهتر است قشر سخت خارجی هسته را به طوری که آسیبی به مغز ان نرسدشکسته و مغز آن را بکارند معمولا تخم دو سال بعد از کاشت جوانه می زند. ولی بهترینراه زیاد کردن درخت عناب همان جابجایی پا جوشهای ریشه دار است زیرا مطمئن تر خواهدبود. درخت عناب را معمولاً پیوند نمی زنند زیرا نوع مرغوبتری ندارد ولی در صورتپیوند زدن زودتر به بار می نشیند.

توانایی حفاظت از خاک وجلوگیری از فرسایش، توانایی ایجاد اشتغال، داروی گیاهی موثر با مصارف پزشکی متعدد،کاربرد زینتی  در توسعه فضای سبز، استفادهاز آن به عنوان پرچین غیرقابل نفوذ در باغها، قابلیت استفاده از آن در صنایع رنگسازی، پرورش درخت آن برای تولید چوب از مزایای کشت این درخت می باشد.

چون بسیار محکم و زیباست،برای ساختن اشیاء زینتی مانند مجسمه، عصا، و تسبیح به کار می رود و در منبت کاریهاو همچنین در ساختن میز و صندلی و در و پنجره از آن استفاده می شود. داخل تنه درختبرخلاف گردو و چنار پوک نمی شود . در گذشته دسته چیق را از چوب عناب می ساختند کهجنبه زینتی نیز داشت، هم اکنون برای ساختن دسته پیپ از چوب عناب بهره گیری می شود.زیرا چوب درخت عناب بدون رنگ آمیزی فقط با اندود روغن جلد، زیبایی لازم را داراست.

 خواصداروئی: عناب از نظر طب قدیم ایران معتدل است البته ابوعلی سینا اعتقاد داشت که عنابکمی سرد است.

1)عناب بدلیل داشتن لعاب زیاد نرم کننده سینه است 2)ملین است مخصوصاً اگر آنرا با آب و یا شیر بجوشانید3)ادرار را زیاد می کند 4)عناب آرام کننده اعصاب است 5)خون را تمیز می کند 6)ضد سرفهاست 7)خواب آور است و بیخوابی را برطرف می کند 8)جوشانده پوست درخت عناب داروی ضد اسهالاست 9)آسم وتنگی نفس را برطرف می کند 10)برای معالجه و التیام زخمهای کهنه گرد ریشهخشک شده عناب را روی آنها بپاشید .11)هسته عناب خواب آور است 12)خستگی شدید را برطرفمی کند 13)رشد موی سر را زیاد می کند 14)جوشانده عناب گرفتگی صدا را برطرف می کند15)جوشانده عناب برای سرفه و درد سینه مفید است 16)برای برطرف کردن ورم چشم ، عنابرا به چشم بمالید 17)دستگاه هاضمه را تقویت می کند 18)حافظه را تقویت می کند 19)کماشتهایی را برطرف می کند  20)هرگاه که احساسغمگینی کرده و گریه می کنید یک فنجان دم کرده عناب لبخند به لبهای شما می آرود 21)وبالاخره برای درمان سرطان آب عناب را با کاهو بخورید .